O‘zbekiston farmatsevtika bozori mintaqadagi eng yirik raqamli transformatsiyani boshdan kechirmoqda. So‘nggi ikki-uch yil ichida davlat ishlab chiqaruvchilar, distribyutorlar va dorixonalar uchun o‘yin qoidalarini o‘zgartirayotgan bir qancha asosiy tizimlarni ishga tushirdi. Bozor endi “qora quti” emas — u boshqariladigan, shaffof va juda tezkor bo‘lib bormoqda. Quyida allaqachon ishlayotgan raqamli vositalar va Dorim bozor ishtirokchilariga bir qadam oldinda bo‘lishga qanday yordam berishi haqida sharh keltirilgan.
DMed — elektron retseptlar tizimidan boshlaylik. 2025-yil 10-dekabrdan beri u Toshkent, Samarqand hamda boshqa 14 ta shahar va tumanda pilot rejimida ishlamoqda. 2027-yil yanvar oyidan boshlab butun mamlakat bo‘ylab barcha tibbiyot muassasalari va dorixonalar elektron retseptlarga o‘tadi. Tizim allaqachon faqat QR-kod orqali beriladigan 13 000 ga yaqin dori vositalarini qamrab olgan. Shifokor elektron raqamli imzo (ERI) yordamida retsept shakllantiradi, farmatsevt kodni skanerlaydi va dorini bergandan so‘ng partiya, seriya va yaroqlilik muddatini kiritadi. Ushbu ma’lumotlarning to‘liqligi va aniqligi uchun farmatsevtlar javobgardir. Bizning dorixona ERP-tizimimiz allaqachon DMed bilan integratsiya qilingan: biz elektron retseptlarni qabul qilishni, berilgan dorilar haqidagi ma’lumotlarni avtomatik uzatishni qo‘llab-quvvatlaymiz va ishlab chiqaruvchilarga o‘z mahsulotlarini raqamli retseptlar muhitiga tayyorlashda yordam beramiz.
Shu bilan birga, 2026-yil yanvar oyida ASL Belgisi yangi bosqichga qadam qo‘ydi. 2026-yil 1-martdan boshlab, avtomatlashtirilgan axborot tizimi tomonidan boshqariladigan raqamli markirovkalash tizimi muddati o‘tgan mahsulotlarni sotishni cheklamoqda. Ishlab chiqaruvchilar va import qiluvchilar har bir qadoqqa Data Matrix kodlarini tushiradilar va ma’lumotlarni tizimga kiritadilar. Sotuv punktida 2D-skaner kodni tekshiradi va agar yaroqlilik muddati o‘tgan bo‘lsa, chek shunchaki shakllanmaydi. Ushbu yondashuv har bir qadoqni ishlab chiqaruvchidan oxirgi xaridorgacha kuzatish, kontrafakt mahsulotlarni aniqlash va ijtimoiy ahamiyatga ega dori vositalari tanqisligining oldini olish imkonini beradi. Bizning dorixona ERP-tizimimiz ASL Belgisi bilan to‘liq integratsiyalashgan. Biz ishlab chiqaruvchilarga sotuvlar va qoldiqlar bo‘yicha ma’lumotlarni real vaqt rejimida uzatishni sozlashda, dorixonalarga esa kodlarni avtomatik tekshirish va muddati o‘tgan tovarlarni sotishdan qochishda yordam beramiz.
Yana bir muhim o‘zgarish — davlat xaridlari.
2026-yil 1-yanvardan boshlab pharma.gov.uz portalida xarid hajmlari ko‘rsatilgan holda barcha farmatsevtika mahsulotlarining reyestri muntazam ravishda e’lon qilib borilmoqda. Bu davlat xaridlari tizimini barcha ishtirokchilar uchun shaffof va ochiq qiladi. Davlat xaridlari raqamli hisob-kitob va shaffoflik talab etiladigan yana bir kanalga aylanmoqda. Dorim ekotizimi o‘z integratsiyalari va ma’lumotlari bilan ushbu sharoitlarda ishlashga tayyor.
Shuningdek, dori vositalarining onlayn savdosi rivojlanishini ham ta’kidlab o‘tish joiz. Davlat rahbari 2030-yilga borib elektron tijoratning yillik aylanmasini 30 trillion so‘mga yetkazish vazifasini qo‘ydi. Farmatsevtika sektorida bu har bir dorixonada elektron tijorat buyurtmalarini berish punktlarini tashkil etgan holda onlayn dorixona sotuvlarini faol rivojlantirishni anglatadi. Dori vositalarini kuryerlik yetkazib berish va maxsus termokonteynerlarga qo‘yiladigan talablar joriy etilmoqda. Dori vositalarining onlayn bozori o‘sib boradi va ishlab chiqaruvchilarga yangi analitika kerak bo‘ladi — kim marketpleyslar orqali sotib oladi, qaysi SKU’lar internetda xaridorgir.
Dorim ushbu tendensiyalarni virtual kassa apparatlari va onlayn platformalar bilan integratsiyalar orqali kuzatib boradi.
Muallif:
Nodira Akhrarkhodzhaeva
CEO, Dorim
E-mail: nodira.akhrar@dorim.com
Biz bilan bogʻlaning:
+998 (78) 113-77-55
